Tusz jurajski • Alexander Mironenko • Obraz naukowy dnia na temat "Elementów" • Paleontologia

Tusz jurajski

Zdjęcie przedstawia kopalny inkbag starożytnego mięczaka z głowonogów znalezionego przez paleontologa A. V. Stupachenko w glinie jurajskiej w pobliżu miejscowości Mikhalenino w regionie Kostroma. Próbka jest dość duża – jej długość wynosi 3,5 cm, w rzeczywistości nie jest to sama torebka z tuszem, ale skoncentrowana melanina pigmentu, która zachowuje kształt worka z tuszem, w którym się znajdował. Wrażenie okazało się bardzo dokładne: w jego tylnej (szerokiej) części widoczne są ślady mięśni otaczających torbę i, jeśli to konieczne, ściskanie jej, a przednia (wąska) część zachowuje kształt kanału, który wyprowadził atrament. W tym samym czasie same tkanki mięczaków nie zostały zachowane.

Mikrokulki te są cząsteczkami melaniny z worka na atrament na zdjęciu głównym. Zdjęcia wykonano na skaningowym mikroskopie elektronowym Tescan / Vega w Instytucie Paleontologicznym Rosyjskiej Akademii Nauk. Zdjęcie © Alexander Mironenko

Tylko przedstawiciele podklasy o podwójnym klinie (Coleoidea), do której należą wszyscy żyjący głowonogi oprócz marynarza, mają worek na atrament. Jest to ważny środek ochrony tych mięczaków pozbawionych zewnętrznej skorupy. Torebka z tuszem to wyrostek jelitowy wypełniony melaniną rozpuszczoną w wodzie lub w śluzie.W chwili zagrożenia mięśnie otaczające torebkę z tuszem są ściskane, a jej zawartość wyrzucana. Głowonogi mają dwie defensywne strategie atramentu. Jeśli atrament w woreczku z tuszem jest rozcieńczony wodą, wówczas mięczak, uwalniając je, umieszcza swego rodzaju "zasłonę dymną" pod ochroną której ucieka. Ale jeśli atrament jest w grubym śluzie, a następnie wrzucony do wody, tworzą zwarty ciemny przedmiot, a milczek odskakuje na bok (podwójna może natychmiast zmienić kolor ciała). Drapieżnik, który nie miał czasu, aby zobaczyć substytucję, pędzi do chmury atramentu, a małż powoli odpływa.

Niedawno okazało się, że niektóre kalmary potrafią używać atramentu jako "zasłony dymnej", aby nie odpłynąć od drapieżnika, a wręcz przeciwnie – zbliżyć się do ofiary pod jej ochroną.

Kalmary Sepioteuthis lessoniana wyrzuca atrament. Zdjęcie © Colin Marshall z newscientist.com

Skład atramentu mięczaków głowonopodobnych obejmuje nie tylko melaninę, ale także różne związki organiczne, w których niektórzy naukowcy przyjmują zdolność do negatywnego wpływania na zapach ryb. Jednak dla ludzi ten atrament jest nieszkodliwy i jest używany jako czarny lub brązowy koloryt żywności – na przykład odcień spaghetti.Dobrze znany fotografom i artystom termin "sepia" pochodzi od łacińskiej nazwy mątwy (Sepia), ponieważ to właśnie z jej atramentu powstała farba o odpowiednim kolorze.

Melanina, część atramentu głowonogów, jest dobrze zachowana w stanie kopalnym. Wcześniej paleontolodzy uważali, że nie tylko dwuniciowe, ale także amonity, które wymarły pod koniec mezozoiku, posiadały worki z tuszem. Chociaż amonity, podobnie jak nautilus, miały zewnętrzną skorupę, były najbliższymi krewniakami podwójnego rozgałęzienia, co dawało wagę założeniu, że mają torbę z tuszem. Jednak wraz z rozprzestrzenianiem się mikroskopii elektronowej stało się jasne, że amonity nigdy nie miały worków z tuszem – to, co wcześniej uznano za pozostałości tuszu, okazało się formacjami mineralnymi, które powstały po śmierci mięczaków. Obecnie paleontolodzy uważają, że worek z atramentem głowonogów zewnątrzogonowych (amononoidów i nautiloidów) był nie tylko niepotrzebny (chroniony był przez zlew), ale w zasadzie nie mógł się z nimi uformować. Dlaczego? Tutaj potrzebna jest niewielka wycieczka do biologii głowonogów.

Na muszlach nowoczesnego nautilusa widać wyraźnieże powierzchnia ostatniej, ale jednej rewolucji pokryta jest czarną, szorstką substancją. Nazywa się to "czarną warstwą", a podstawą tej warstwy jest melanina. Nawet nautilus-albinosy, które nie mają ani kolorystycznych pasków na umywalce, ani pigmentacji skóry, czarna warstwa pozostaje. Amonity miały tę samą czarną warstwę. Warstwa ta miała i ma zasadnicze znaczenie dla głowonogów życia spiralnie zwinięte zewnętrzną powłokę, która jest ważna dla miękkiego nadwozia uchwyt z poprzedniego obiegu – jest to niezbędne do szybkiego manewrowania i pływania. Mięczaki, nie można po prostu powiesić z komory dziennym jak robak z otworem – w rzeczywistości w tym przypadku impuls, który powstaje w wyniku uwalniania wody z lejkiem, zostanie wciśnięty w swojej skorupie, a to musi tonąć ruch z organizmu jako całości.

Pociski współczesnych i wymarłych mięczaków głowonogów z czarną warstwą: po lewej – nowoczesny nautilus Allonautilus scrobiculatus, po prawej – amonity Ceratites. Foto © Irina Smurova, rysunek z artykułu C. Klug i in., 2004. Z niemieckiego muszkietu (trias)

Jednakże powierzchnia samej skorupy jest śliska – tak, że różne przywiązane organizmy nie zarastają jej.Płaszcz mięczaka ześlizgnie się z niego, ale melanina osadzona na powierzchni przedostatniego obrotu powłoki (w połączeniu z różnymi związkami organicznymi, a czasem z węglanem wapnia) tworzy szorstką czarną warstwę, do której przyczepiają się miękkie tkanki mięczaka. W przypadku niebezpieczeństwa, tkanka jest ściśnięta, odhaczona od czarnej warstwy, a milczek jest ukryty w zlewie. A kiedy niebezpieczeństwo mija, wyłazi, używając czarnej warstwy jako wsparcia.

Najstarsze podwójne wełny, które wciąż żyły w karbońskim okresie ery paleozoicznej, miały miękkie tkanki zmiatające skorupkę ze wszystkich stron i stały się wewnętrzne. Potrzeba specjalnej warstwy, która zapewnia przyleganie płaszcza do muszli, te mięczaki zniknęły, ale uwalnianie melaniny w ich ciele trwało. A potem zaczął okresowo po prostu usuwać przez jelita, a to oznaczało początek ewolucji worków z atramentem.

Zdjęcie © Irina Smurova.

Alexander Mironenko


Like this post? Please share to your friends:

;-) :| :x :twisted: :smile: :shock: :sad: :roll: :razz: :oops: :o :mrgreen: :lol: :idea: :grin: :evil: :cry: :cool: :arrow: :???: :?: :!: